ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਰੇਲਵੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ। ਕਸੋਲ ਦਾ ਹਰ ਰਾਹ ਭੁੰਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ–ਮਨਾਲੀ ਹਾਈਵੇ ’ਤੇ ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਕਸਬਾ ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭੁੰਤਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਕਸੋਲ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਸੜਕ ’ਤੇ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਉੱਪਰ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ
ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਦੀ ਬੱਸ ਲਓ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸਵਖਤੇ ਭੁੰਤਰ ਉੱਤਰੋ। ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਲੋਕਲ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਮਣੀਕਰਨ ਜਾਂ ਬਰਸ਼ੈਣੀ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਬੱਸ ਫੜੋ; ਉਹ ਕਸੋਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੱਸਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਸੋਲ ਜਾਂ ਮਣੀਕਰਨ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਲੱਭਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਰ ਇੰਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
| ਰੂਟ | ਦੂਰੀ | ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ | ਕਾਰ / ਟੈਕਸੀ ਰਾਹੀਂ |
|---|---|---|---|
| ਦਿੱਲੀ → ਭੁੰਤਰ | ਲਗਭਗ 490–500 ਕਿਮੀ | 11–13 ਘੰਟੇ (ਰਾਤ ਦੀ ਵੋਲਵੋ) | 10–11 ਘੰਟੇ |
| ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ → ਭੁੰਤਰ | ਲਗਭਗ 260–270 ਕਿਮੀ | 7–8 ਘੰਟੇ | 6–7 ਘੰਟੇ |
| ਭੁੰਤਰ → ਕਸੋਲ | 30 ਕਿਮੀ | 1–1.5 ਘੰਟੇ (ਲੋਕਲ ਬੱਸ) | ਲਗਭਗ 1 ਘੰਟਾ |
| ਮਨਾਲੀ → ਕਸੋਲ | 75–80 ਕਿਮੀ | 3–4 ਘੰਟੇ (ਭੁੰਤਰ ਬਦਲੀ) | 2.5–3 ਘੰਟੇ |
| ਕੁੱਲੂ → ਕਸੋਲ | ਲਗਭਗ 40 ਕਿਮੀ | 1.5–2 ਘੰਟੇ | 1–1.5 ਘੰਟੇ |
| ਕਸੋਲ → ਮਣੀਕਰਨ | 4 ਕਿਮੀ | 15 ਮਿੰਟ | 10 ਮਿੰਟ |
| ਕਸੋਲ → ਬਰਸ਼ੈਣੀ | ਲਗਭਗ 16 ਕਿਮੀ | 1 ਘੰਟਾ | 45 ਮਿੰਟ |
ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵੋਲਵੋ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ
ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਵੋਲਵੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਮੀ-ਸਲੀਪਰ ਬੱਸਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਨਾਲੀ ਲਈ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ HRTC (ਹਿਮਾਚਲ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ — ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਵੋਲਵੋ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਂ “ਹਿਮਸੁਤਾ” ਹੈ) ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਪਰੇਟਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਸਾਂ ISBT ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸਾਂ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟਿੱਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤਕਰੀਬਨ 11–13 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਭੁੰਤਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਵੇਰੇ 5 ਤੋਂ 8 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
- ਟਿਕਟ ਭੁੰਤਰ (ਜਾਂ ਕੁੱਲੂ) ਤੱਕ ਬੁੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ; ਬੱਸ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇਗੀ।
- HRTC ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬੱਸ ਐਪ ’ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰੋ; ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਵੀਕਐਂਡਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਕ ਕਰੋ।
- ਰੂਟ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਲਾਕੇ, ਕੀਰਤਪੁਰ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਔਟ ਟਨਲ ਰਾਹੀਂ ਭੁੰਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ-ਮਾਰਗੀ ਹਾਈਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਇੱਕ ਗਰਮ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਨਾਲ ਰੱਖੋ: ਏ.ਸੀ. ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਘੰਟੇ ਮੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
- HRTC ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਣੀਕਰਨ ਲਈ ਸਾਧਾਰਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਵੱਧ ਸਾਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ISBT ਦੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ
ਮਨਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ISBT ਸੈਕਟਰ 43 ਤੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭੁੰਤਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 7–8 ਘੰਟੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰੇਲ-ਅਤੇ-ਬੱਸ ਸੜਕ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਦਾ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਦਲ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ
ਕੁੱਲੂ–ਮਨਾਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਖ਼ੁਦ ਭੁੰਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਸੋਲ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ। ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਨਵੇ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਡਾਣਾਂ ਸੀਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਡਾਣ ਨੂੰ ਬੋਨਸ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਬੱਸ ਨੂੰ ਪਲਾਨ ਬੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖੋ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ।
ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਕਸੋਲ
ਮਣੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਰਸ਼ੈਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋਕਲ ਬੱਸਾਂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਭੁੰਤਰ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਵੇਰੇ ਸਵਖਤੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ। ਇਹ ਸਸਤੀਆਂ, ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੜਕ ਜਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਤੰਗ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੈਕਸੀਆਂ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਰੇਟਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ — ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਰਾਇਆ ਤੈਅ ਕਰ ਲਓ।
ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ
ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਭੁੰਤਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਬੱਸ ਲਓ (ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਬਦਲੋ, ਜਾਂ 75–80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਈ ਟੈਕਸੀ ਕਰੋ। ਡੇ-ਟ੍ਰਿਪ ਵਜੋਂ, ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਕਸੋਲ ਅਤੇ ਮਣੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੂਰ ਦੋ ਵਾਰ ਬੱਸ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ
ਭੁੰਤਰ ਤੱਕ ਹਾਈਵੇ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕਸੋਲ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੰਗ ਪਹਾੜੀ ਸੜਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਟੁੱਟੇ ਹਨ, ਵੀਕਐਂਡ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸੋਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਘੱਟ ਹੈ; ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬਚ ਸਕੋ ਤਾਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ’ਤੇ ਗੱਡੀ ਨਾ ਚਲਾਓ, ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਰਾਹਾਂ ’ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਰ ਕਸੋਲ ਜਾਂ ਬਰਸ਼ੈਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰੋ।
ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ
- ਬੱਸਾਂ ਭੁੰਤਰ ਤੋਂ ਬਰਸ਼ੈਣੀ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਰੋਕ ਲਓ। ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਦੇਰ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸ਼ੇਅਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੈਕਸੀਆਂ ਮਣੀਕਰਨ, ਬਰਸ਼ੈਣੀ, ਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਲਾਣਾ ਦੇ ਸੜਕ-ਸਿਰੇ ਲਈ ਕਸੋਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਛਲਾਲ, ਰਸੋਲ, ਗ੍ਰਾਹਣ, ਕਲਗਾ, ਪੁਲਗਾ ਅਤੇ ਖੀਰਗੰਗਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ। ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ।
- ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਕਸੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰੇਕਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਾਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਹੈਲਮਟ ਪਾਓ।
ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ
ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅੱਧ-ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਢਿੱਗਾਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਹਾਈਵੇ ਅਤੇ ਕਸੋਲ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਦੋਵੇਂ ਅਕਸਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਲਈ। ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਪੁੱਛੋ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ’ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਤੰਗ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਬੁੱਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ।
